Hem Yunan hem de Türk basınında son günlerde gündemden düşmeyen haberlerin en başında ABD’de iktidar partili senatör ve Dış İlişkiler Komitesi üyesi Chris van Hollen’in, Yunan medyasına verdiği skandal nitelikteki röportajı yer alıyor.
Van Hollen, Yunanistan merkezli bir gazeteye verdiği röportajda, “Ankara’ya F-16 satışıyla ilgili şu an senato nerede duruyor?” sorusuna, “Bu soruyu yanıtlamak için biraz geçmişten bahsetmek gerekli. Hatırlarsanız Kongre, Rus S-400 sistemini satın aldıktan sonra F-35’lerin Türkiye’ye satışını haklı olarak reddetmişti. Ben de bu satışı engelleyenlerden biriydim ve bu süreçte aktif olarak rol aldım. Bu satın alma, diğer sorunlarla birlikte, Türkiye’nin tutarsız bir NATO müttefiki olduğunu ve F-35 programından çıkarılmasının haklı olduğunu kanıtladı” şeklinde cevap verdi.
Hollen, F-16’larla ilgili olarak ise, “F-16’ların yükseltilmesine ve yeni partilerin satışına gelince, Türkiye’ye bazı şartlar sunmalıyız. Örneğin, Türkiye F-16’larını Yunanistan gibi diğer NATO ülkelerinin hava sahasını işgal etmek için kullanmamalıdır. Bununla birlikte, IŞİD’le mücadelede desteklediğimiz YPG/SDG gibi Suriye’deki gruplara karşı da bu silahların kullanılmaması şart koşulmalıdır. Kısacası, F-16’ların herhangi bir satışı veya yükseltilmesi için açık koşullar gerekmektedir. Kongre, F-35 konusunda kontrolü ele aldı ve sizi temin ederim ki, F-16 konusunda da aktif olarak yer alacaklar.” dedi.
Hollen’in Yunanistan ve Türkiye’de büyük dikkat çeken açıklamalarıyla ilgili en ilginç detaylardan biri ise ABD basınında bu röportaja yönelik tek bir haber dahi yapılmamasıydı. Hatta söz konusu açıklamalar ile ilgili eleştirmenlerin devreye girerek değerlendirmeleri bile kaçınılmaz olacakken tek bir cümle bile kurmamaları. Konuya dair haber veya eleştiri yazısı olmaması konusunda benim düşüncem, ABD’nin genel duruşunun Van Hollen’ın fikirleriyle çakışması olabileceği yönünde.
Gündemdeki bir diğer soru ise Cumhurbaşkanı Erdoğan ve ABD Başkanı Biden’ın bir araya gelip gelmeyeceği konusu. Reuters’ın haberine göre “Üst düzey bir Türk yetkili Cuma günü yaptığı açıklamada, ABD Başkanı Joe Biden ile Türkiye Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan arasında bu ay yapılacak bir toplantının görüşüldüğünü, gündemde Türkiye-Rusya ilişkileri, ABD silahları ve Ukrayna ve Suriye’deki çatışmalar olduğunu söyledi.’’ şeklinde bir açıklaması bulunuyor.
Batılı eleştirmenler Türkiye’nin Rusya-Ukrayna savaşındaki tutumunu, “Rusya’nın işgalini eleştirerek ve Ukrayna’ya silah göndererek, Batı yaptırımlarına karşı çıkarak ve Rusya ile ticaret, turizm ve yatırımı sürdürerek Moskova ve Kiev arasında bir denge kurmaya çalıştı’’ açısından bakarak değerlendiriyor.
Biden ve Erdoğan son olarak geçtiğimiz aylarda Madrid’de düzenlenen NATO zirvesinde bir araya geçmişti. Zirvede Türkiye Finlandiya ve İsveç’in NATO’ya girmesi konusundaki vetosunu ortadan kaldırmıştı. Zirvenin sonunda Biden, “ABD’nin Türkiye’ye F-16 savaş uçağı satışını desteklediğini ve satış için gereken kongre onayının alınabileceğinden emin olduğunu’’ açıklamıştı.
Reuters’ın değerlendirmesine göre ABD Kongresi’nin Türkiye’ye karşı tavrı özellikle son yıllarda Türkiye’nin Rus yapımı S-400 alımı ile birlikte ABD yaptırımlarını tetiklemesi ve sonrasında Türkiye’nin F-35 savaş uçağı programından çıkarılması ile beraber gittikçe kötü bir sürece girmesi yönünde.
Şimdiye baktığımızda ise değerlendirme yapılan masada, Suriye’de YPG üzerinden anlaşmazlık ve Türkiye-Rusya ilişkileri söz konusu.
Eleştirmenler, “Doğu Akdeniz’de gergin ilişkilere yol açan Türkiye- Yunanistan ilişkilerinin de tartışmaya açılmasının muhtemel olduğunu’’ özellikle belirtiyor.
Yani anlayacağınız Birleşmiş Milletler toplantısı için ABD’ye gidecek olan Erdoğan’ın Biden ile görüşmesi söz konusu mu şu an için belirsiz, ancak şayet olursa görüşmenin kısa olmayacağı da kesin.