Taliban’ın eline düşen Kabil’den sonra IMF (İnternational Monetary Fund), Afganistan fonlarına erişimini engellemiş diğer yandan Birleşmiş Milletler, Afganistan’da varlığını sürdürmeye kararlı olduğunu ve milyonlarca insana yardım etmeye devam edeceğini belirtmişti. Birleşmiş Milletler, Afganistan’da 20 milyon insanın yardıma ihtiyacı olduğunu ve bu sene en az her dört çocuktan birinin yetersiz beslenme sorunuyla karşı karşıya kalacağını beklediklerini açıklamıştı.
Tablo bu durumdayken, sosyal medya devleri bir başka ikilemle karşı karşıya: Taliban’ın mesajlarını yaymak ve meşruiyetlerini tesis etmek için kullanmaya başladığı çevrimiçi hesaplar hakkında ne yapmalılar?
Al Jazeera’nın yaptığı habere göre, Taliban üyelerinin tüm önlemlere ve şirketin tehlikeli kuruluşlara karşı kurallarına rağmen Facebook’un bünyesinde olan ve uçtan uca şifreli mesajlaşma uygulaması WhatsApp’ı kullandıkları bildiriliyor. Facebook Inc sözcüsü, şirketin ülkedeki durumunun yakından izlendiğini ve WhatsApp’ın Afganistan’daki yaptırıma tabi kuruluşlarla bağlantılı olduğu tespit edilen hesapları hakkında, hesabın kaldırılmasını içerebilecek şekilde harekete geçeceklerini söyledi.
Facebook’un fotoğraf paylaşım uygulaması Instagram’ın başkanı Adam Mosseri, geçen hafta Bloomberg Televizyonu’na verdiği bir röportajda, “Taliban’ın şirketin tehlikeli örgütler listesinde olduğunu ve bu nedenle grubu tanıtan veya temsil eden her türlü içeriğin yasaklandığını” belirtmişti.
Mosseri, “Tehlikeli olabilecek veya genel olarak Taliban ile ilgili olabilecek her şeyi proaktif olarak yok etmek için bu politikaya güveniyoruz” dedi. “Şimdi bu durum hızla gelişiyor ve bununla birlikte riskin de gelişeceğinden eminim. Bu değişen risklere olduğu gibi yanıt vermek için ne yaptığımızı ve nasıl yaptığımızı değiştirmemiz gerekecek.”
New York Times’da konuyu haber yaptı. Yıllardır, Taliban’ın Facebook’ta grup açması veya YouTube’da video yayınlaması yasak. Şimdi, Taliban’a bir terör örgütü gibi davranılmaya devam mı edilmeli, yoksa Afganistan’ın yeni meşru hükümeti olarak mı tanınmalı? Bu soruya verilen cevap, elbet Afganistan’ın sosyal medyadaki yerini de değiştirecek.
Seçim, şirketlerin Taliban’ı Afganistan’ın yasal bir hükümet olarak tanımasına veya grubun şiddet ve baskı içeren totaliter geçmişi nedeniyle tecrit etmesine bağlı. Uluslararası hükümetler de bu dilemma ile boğuşuyor.
Teknoloji devlerinin bu ve benzeri uluslararası meselelerde üstlendikleri rolün büyüklüğünün ve öneminin kavranması oldukça önemli.
Sosyal medya kullanımı, istenilen mesajı kitlelere ulaştırmak ve hitap edilen topluluğun büyüklüğünün arttırılması dolayısıyla günümüzde siyasetten özel şirketlere herkes açısından büyük öneme sahip. Bu ağa erişim ve kullanımını belirleme noktasında alınan kararların ise küçük bir grup olan “seçilmemiş” yönetici tarafından verilmesi, küresel anlamda yüksek riskli ilişkilerde onları uluslararası kuruluşlar ve hükümetler kadar etkin yapıyor. Bu denli önemli kararların alınmasında etkin rol oynayan alanında uzman yetkililerin seçilmesi bu nedenle çok önemli.
Taliban gibi ya da buna benzer diğer senaryolarda genellikle ABD’de bulunan seçilmemiş teknoloji yöneticileri hem vatandaş hem de seçilmiş liderler için büyük yankı uyandıran kararlar almak zorunda kalabiliyor. Söz konusu şirketler, hükümetlerin aksine, halka karşı bir yükümlülükleri bulunmadığı için insanlar kararlarına katılmazlarsa neredeyse hiçbir sorumlulukla karşı karşıya kalmıyorlar. Konuya en iyi örnek; Mark Zuckerberg (Facebook’un kurucu yöneticisi)’i görevden alamazlar.
Bu gibi uluslararası konularda, bu sosyal medya kuruluşlarının bağımsız karar alabilmesi uluslararası bir otoritenin eksikliğinin bir göstergesi. Toplumları ilgilendiren uluslararası konularda, örneğin Birleşmiş Milletler aracılığıyla, bir danışman organ oluşturularak halka hesap verilebilirlik ve şeffaflık bu yan kuruluş sayesinde artar. Bu teknoloji şirketleri artık o kadar büyüdüler ve güçlendiler ki, “mükemmel olmayan” bir dünyada karar vermeye zorlanıyorlar ve hem onlar hem biz aldıkları kararların sonuçlarıyla yaşamaya mecbur ediliyoruz.
